Theo dự thảo Thông tư mới thay thế Thông tư 47/2024, xe cơ giới (trừ môtô, xe gắn máy), xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, có thời gian sản xuất dưới hai năm, đã đăng ký biển số sẽ được miễn kiểm định lần đầu. Tuy nhiên, các xe đã cải tạo hoặc không có dữ liệu chứng nhận chất lượng sẽ không thuộc diện này.
Tập đoàn Thành Công, nhà phân phối các thương hiệu Hyundai, Skoda, TC Motor, đã kiến nghị bổ sung trường hợp xe có thay đổi kết cấu do chính nhà sản xuất hoặc đại diện ủy quyền thực hiện. Điều kiện là những thay đổi này phải nằm trong danh mục gói tùy chọn hoặc phụ kiện chính hãng đã được nhà sản xuất khai báo với cơ quan đăng kiểm. Doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm cung cấp hồ sơ, tài liệu kỹ thuật liên quan khi có yêu cầu.
Đề xuất này đặc biệt phù hợp với các dòng xe thương mại như xe bus, xe khách, vốn thường được cải tạo nội thất để tăng tiện nghi. Trước đây, người mua thường phải tự thực hiện cải tạo tại các cơ sở bên ngoài và làm thủ tục hoán cải. Với quy định mới, hãng xe có thể trực tiếp thực hiện việc này, giúp người mua được miễn đăng kiểm.
Hiện tại, các mẫu xe thường có ít phiên bản cố định, gây khó khăn cho khách hàng khi lựa chọn cấu hình phù hợp. Việc lắp thêm phụ kiện bên ngoài có thể tiềm ẩn rủi ro an toàn và gây khó khăn cho công tác quản lý.
Đăng kiểm xe tại Hà Nội. Ảnh: Phạm Chiểu.
Việc cho phép cung cấp các gói tùy chọn chính hãng ngay từ đầu sẽ giúp người mua lựa chọn linh hoạt hơn, đồng thời đảm bảo chất lượng do nhà sản xuất chịu trách nhiệm. Cơ chế này cũng khuyến khích sử dụng linh kiện chính hãng, góp phần nâng cao an toàn giao thông.
Về phía cơ quan quản lý, đề xuất này vẫn đảm bảo hiệu quả giám sát. Nhà sản xuất có trách nhiệm khai báo danh mục phụ kiện, gói tùy chọn và cung cấp tài liệu chứng minh tính an toàn, tương thích. Cơ quan quản lý có thể thực hiện hậu kiểm hoặc kiểm tra xác suất khi cần thiết. Các thay đổi ngoài danh mục đã khai báo vẫn phải tuân thủ thủ tục cải tạo theo quy định.
Cơ chế này còn giúp giảm áp lực cho các cơ sở đăng kiểm, vì họ chỉ cần đối chiếu danh mục đã được nhà máy khai báo mà không cần kiểm định lại các linh kiện, phụ tùng, phụ kiện đã được thẩm định trước đó.
Ban soạn thảo cho biết sẽ tiếp thu và chỉnh lý dự thảo theo hướng bổ sung nội dung này vào quy trình miễn kiểm định lần đầu.
Nhiều quốc gia đã áp dụng cơ chế tương tự. Tại Liên minh châu Âu, Hệ thống phê duyệt kiểu loại toàn bộ xe cho phép nhà sản xuất phê duyệt một mẫu xe có nhiều phiên bản và biến thể khác nhau. Tại Mỹ, nhà sản xuất tự chứng nhận mọi cấu hình xe, bao gồm các gói tùy chọn và phụ kiện chính hãng, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn liên bang. Ở Nhật Bản, hệ thống "Designated Parts" cho phép một số linh kiện, phụ kiện đạt chuẩn được miễn thủ tục cải tạo.
