Sự hiện diện của 20 thương hiệu Trung Quốc tại Triển lãm Ô tô Paris 2026 đánh dấu một bước ngoặt trong ngành công nghiệp xe hơi nước này. Khi thị trường nội địa đối mặt với đà giảm tốc và khả năng tái cấu trúc, thành công tại thị trường châu Âu sẽ là yếu tố quyết định sự tồn vong của nhiều hãng xe Trung Quốc.
Thị trường Mỹ gần như đã đóng cửa với xe Trung Quốc, khiến châu Âu trở thành thị trường lớn, giàu tiềm năng và là lựa chọn khả thi duy nhất. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những thị trường khó chinh phục nhất. Các thương hiệu như BYD, Chery và MG (SAIC) đã bắt đầu xây dựng chỗ đứng, trong khi các đối thủ mới gấp rút thiết lập mạng lưới đại lý, kho phụ tùng, dịch vụ sửa chữa và xây dựng nhận diện thương hiệu.
"Không xuất khẩu sang châu Âu, họ sẽ không thể tồn tại", Francois Roudier, Tổng thư ký Tổ chức Các nhà sản xuất Ô tô Quốc tế (OICA), nhận định.
Thị trường Trung Quốc quá chật chội
Áp lực cạnh tranh gay gắt tại thị trường nội địa, nơi có hơn 100 nhà sản xuất ô tô, là nguyên nhân chính thúc đẩy các hãng xe Trung Quốc tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Sự hỗ trợ từ chính quyền các cấp đã giúp nhiều doanh nghiệp duy trì hoạt động, nhưng cũng dẫn đến tình trạng dư thừa công suất và làm chậm quá trình đào thải các doanh nghiệp yếu kém.
Tình hình trở nên căng thẳng hơn khi doanh số bán hàng sụt giảm. Lượng ô tô mới bán tại Trung Quốc đã giảm 20% trong nửa đầu năm 2026. Chris Liu, nhà phân tích của Omdia, cho biết nhiều hãng xe Trung Quốc đã kỳ vọng thị trường tiếp tục tăng trưởng và tung ra trung bình ba mẫu xe mới mỗi ngày trong năm nay, tạo ra một bối cảnh đầy thách thức cho việc ra mắt sản phẩm mới.
AlixPartners dự báo thị trường ô tô Trung Quốc sẽ phục hồi chậm, với doanh số xe mới dự kiến chỉ trở lại mức năm 2025 sau năm 2030. Sự suy yếu của thị trường nội địa buộc các hãng phải tìm kiếm động lực tăng trưởng ở nước ngoài, với châu Âu nổi lên là một lựa chọn quan trọng. Thỏa thuận mới giữa EU và Trung Quốc nhằm giảm một nửa lượng xe hybrid Trung Quốc nhập khẩu vào châu Âu có thể càng làm tăng thêm sự cạnh tranh khốc liệt tại thị trường nội địa.
Trung Quốc bắt đầu thúc đẩy sáp nhập
Chính phủ Trung Quốc đã có những bước đi đầu tiên nhằm tái cấu trúc ngành công nghiệp ô tô. Gần đây, FAW, một doanh nghiệp thuộc sở hữu trung ương, đã đạt thỏa thuận trở thành cổ đông lớn thứ hai của Guangzhou Automobile Group (GAC), một doanh nghiệp do chính quyền tỉnh Quảng Đông kiểm soát. Thỏa thuận này được xem là một phép thử phức tạp, liên quan đến cả doanh nghiệp trung ương, địa phương và đối tác nước ngoài như Toyota.
Pedro Pacheco, Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Gartner, nhận định đây có lẽ là một trong những thương vụ sáp nhập phức tạp nhất để quản lý. Theo lộ trình công bố hồi tháng 9, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đặt mục tiêu đưa Trung Quốc trở thành cường quốc ô tô hàng đầu thế giới vào năm 2030, đồng thời sẽ "khuyến khích hợp nhất ngành". Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ thúc đẩy quá trình này từng bước thay vì tạo cảm giác ngành công nghiệp đang trong tình trạng khẩn cấp.
Các chuyên gia dự đoán quá trình tái cấu trúc này sẽ dẫn đến sự hình thành của một số ít nhà sản xuất ô tô đủ sức cạnh tranh toàn cầu, với doanh số có thể đạt 5-6 triệu xe mỗi năm.
Châu Âu trở thành phép thử
Khu trưng bày của hãng Trung Quốc Xpeng tại Paris Motor Show 2026. Ảnh: Electrive
Thành công tại thị trường quốc tế, đặc biệt là châu Âu, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hãng xe Trung Quốc nào sẽ trụ vững. Ông Liu cho rằng chính phủ Trung Quốc sẽ đánh giá cao doanh số ở nước ngoài, xem đó là minh chứng cho khả năng tự tồn tại của doanh nghiệp.
Điều này mang lại lợi thế cho các thương hiệu đi đầu như BYD và Chery, những hãng đang nhanh chóng tăng thị phần tại châu Âu. Tuy nhiên, các hãng đến sau đối mặt với thách thức lớn hơn khi các vị trí đại lý tốt đã dần bị chiếm giữ, và họ phải đầu tư mạnh vào kho phụ tùng, mạng lưới sửa chữa, dịch vụ hậu mãi để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của khách hàng châu Âu.
Yếu tố giá trị bán lại của xe, đặc biệt quan trọng tại châu Âu nơi hơn một nửa số ô tô mới được mua theo hình thức thuê dài hạn, cũng là một điểm cần lưu ý. Mô hình này hiện chưa phổ biến tại Trung Quốc.
Những khoản đầu tư này đòi hỏi thời gian và nguồn vốn đáng kể. Great Wall Motor từng gặp khó khăn trong lần đầu thâm nhập châu Âu và đang tìm cách quay trở lại. Changan, bắt đầu bán xe tại châu Âu từ năm ngoái, đã xây dựng hệ thống đại lý trước khi mở rộng thị trường, đặt mục tiêu có 650 đại lý tại châu Âu vào năm tới và chủ động không mở rộng quá nhanh trước khi đưa thêm nhiều mẫu xe mới vào thị trường.
Khách tham quan tham khảo mẫu xe thuần điện Jaecoo E5 tại Paris Motor Show 2026. Ảnh: Electrive
Philip Nothard, Giám đốc Phân tích tại Cox Automotive, dự báo sẽ có khoảng 4-5 hãng xe Trung Quốc lớn thành công tại châu Âu, trong khi những hãng còn lại có thể sẽ đến rồi rời đi.
